સર સી.પી. શ્રીવાસ્તવ
સર સી.પી. અને 'ડિમિનિટિવ કોલોસસ'
શ્રી માતાજી નિર્મલા દેવી વિશ્વભરમાં સહજ યોગ પાછળની પ્રેરણાત્મક શક્તિ તરીકે ઓળખાય છે. આધ્યાત્મિક નેતા તરીકેની તેમની ખ્યાતિની સાથે એક સમાંતર વાર્તા છે: તેમના પતિ સર ચંદ્રિકા પ્રસાદ શ્રીવાસ્તવની અસાધારણ કારકિર્દી.
જેમને શ્રી માતાજી સાથે રૂબરૂમાં સમય વિતાવવાનું સૌભાગ્ય પ્રાપ્ત થયું છે તેઓ પણ ‘સર સી.પી.’ની ઉંચી, પ્રતિષ્ઠિત અને નમ્રતાથી બોલાતી વ્યક્તિત્વથી પરિચિત હશે, કારણ કે તેઓ પ્રેમથી જાણીતા હતા.
સર સી.પી. તેઓ એક અગ્રણી રાજનેતા હતા, જેમણે યુએન ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશનના સેક્રેટરી જનરલ તરીકે સતત ચાર વખત સેવા આપી હતી, તે સમય દરમિયાન તેમને રાણી એલિઝાબેથ II દ્વારા નાઈટનો ખિતાબ આપવામાં આવ્યો હતો.
સર સી.પી. અને શ્રી માતાજી જ્યારે ભારતીય સિવિલ સર્વિસમાં પ્રમાણમાં અનામી યુવાન અધિકારી હતા ત્યારે તેમના લગ્ન થયા હતા, અને તેમણે ઘણી વાર ટીકા કરી છે કે તેમની ઉલ્કા વ્યાવસાયિક સફળતા મોટે ભાગે તેમની પત્નીની સલાહ અને અંતર્જ્ઞાનને અનુસરવાને કારણે હતી.
તેમના લગ્નના થોડા સમય પછી તેમને ચુનંદા ભારતીય વહીવટી સેવામાં જોડાવાની અથવા સમાન રીતે - જો વધુ નહીં - પ્રતિષ્ઠિત રાજદ્વારી કોર્પ્સમાં જવાની ઈર્ષ્યાપાત્ર પસંદગી આપવામાં આવી હતી. તેમના મિત્રોએ તેમને રાજદ્વારી બનવા માટે પ્રોત્સાહિત કર્યા, કારણ કે તેમને એમ્બેસેડરશિપ આપવામાં આવે તે પહેલાં તે માત્ર સમયની બાબત છે.
પણ શ્રીમતી શ્રીવાસ્તવે અચકાતા કહ્યું, “ના, ચાલો દેશમાં જ રહીએ. ચાલો અહીં આપણા દેશની સેવા કરીએ. અણધાર્યા એન્કાઉન્ટરની શ્રેણીમાં સર સી.પી. ભારતના વડા પ્રધાન, લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી કરતાં ઓછા નહીં તેમના અંગત સચિવ તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા હતા.
ભૂતકાળમાં જોવામાં આવે તો, આ એક અસ્પષ્ટ ઘટના હતી કારણ કે શ્રી શાસ્ત્રી ઘણી રીતે સહજ ફિલસૂફીનું અવતાર હતા જે શ્રી માતાજીએ મૂર્તિમંત કર્યું હતું, અને જે તેઓ પછીથી વિશ્વ સાથે શેર કરશે. જાહેર સેવામાંથી નિવૃત્તિ લીધા પછી, સર સી.પી.એ ફરીથી તેમની પત્નીના પ્રોત્સાહન પર કામ કરતા, લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીઃ અ લાઈફ ઓફ ટ્રુથ ઇન પોલિટિક્સમાં લખ્યું, જેમાં તેમણે શ્રી શાસ્ત્રીને હિંદુ દેવતા શ્રી રામના ઘણા ગુણો ધરાવતા હોવાનું વર્ણન કર્યું: નમ્રતા અને બધા પુરુષો માટે ઊંડો આદર, સન્માન અને દુષ્ટતાની મહાન ભાવના સાથે.
સર સી.પી. લખે છે કે શાસ્ત્રી “ધર્મ, સચ્ચાઈ, સત્ય અને નૈતિકતા સાથે સાચે જ પરણેલા હતા. તેનામાં કોઈ મુદ્રા ન હતી. ત્યાં કોઈ દ્વંદ્વ ન હતું. અંદર શ્રી શાસ્ત્રી નહોતા, બહારના શ્રી શાસ્ત્રી કરતા અલગ હતા. તે એકદમ એક હતો: એક અંદર, એક બહાર, અંદર સુંદર, બહાર સુંદર."
શ્રી શાસ્ત્રી, તેમની ખૂબ જ નજીવી આકૃતિ, તેમના ક્ષુલ્લક દેખાવ અને નમ્ર રીતભાતથી ઘણા લોકો એવું માની લે છે કે તેઓ સરળતાથી પ્રભુત્વ મેળવી શકે છે.
શાસ્ત્રી વડાપ્રધાન બન્યા તેના થોડા સમય બાદ પાકિસ્તાને કાશ્મીર પર આક્રમણ કર્યું. શાસ્ત્રીનો જવાબ હતો કે “હું શાંતિપ્રિય માણસ છું, પણ હું સન્માનનો માણસ છું. દેશની રક્ષા કરવી વડાપ્રધાન તરીકે મારી ફરજ છે.
જેમ કે સર સી.પી. તેને મૂકો, "આ શાંતિનો માણસ કોલોસસની જેમ ઊભો થયો."
"લાલ બહાદુર શાસ્ત્રી એકદમ એક હતા: એક અંદર, એક બહાર, અંદર સુંદર, બહાર સુંદર."
સર સી.પી. શ્રીવાસ્તવ, ડિસેમ્બર 1994
આ સંદર્ભમાં, શ્રી શાસ્ત્રી મહાત્મા ગાંધીએ પ્રથમ પ્રજ્વલિત કરેલી મશાલ લઈને જઈ રહ્યા હતા. તેમણે આગળ કહ્યું, “(ભારત)ની અનોખી વાત એ છે કે આપણી પાસે હિંદુ, મુસ્લિમ, ખ્રિસ્તી, શીખ, પારસી અને અન્ય તમામ ધર્મના લોકો છે…પરંતુ અમે આ બધું રાજકારણમાં લાવતા નથી. ભારત અને પાકિસ્તાન વચ્ચે આ જ તફાવત છે. જ્યારે પાકિસ્તાન પોતાને ઇસ્લામિક રાજ્ય તરીકે જાહેર કરે છે અને ધર્મનો રાજકીય પરિબળ તરીકે ઉપયોગ કરે છે, ત્યારે આપણે ભારતીયોને આપણે ગમે તે ધર્મનું પાલન કરવાની સ્વતંત્રતા ધરાવીએ છીએ અને આપણે ઇચ્છીએ તે રીતે પૂજા કરીએ. જ્યાં સુધી રાજકારણનો સંબંધ છે, આપણે દરેક બીજા જેટલા ભારતીય છીએ.
આગામી શાંતિ વાટાઘાટો દરમિયાન, શાસ્ત્રીએ તમામ વિરોધી પક્ષોને તેમના દૃષ્ટિકોણથી જીતી લીધા, અને તેઓએ સાથે મળીને પાકિસ્તાન સાથે કાયમી શાંતિ સ્થાપી. એ જ શાંતિ મંત્રણા દરમિયાન શાસ્ત્રીનું અણધારી રીતે અવસાન થયું, દેખીતી રીતે હાર્ટ એટેકને કારણે. સર સી.પી. જ્યારે તે મૃત્યુ પામ્યો ત્યારે તેની બાજુમાં હતો. તેમણે પાછળથી લખ્યું હતું કે તેમને "શ્રી લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની સેવા કરવાની તક મળી તેના કરતાં મોટો કોઈ વિશેષાધિકાર નથી.” [1]
લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીની મહાન વ્યક્તિત્વથી પ્રેરિત, અને તેમની પત્નીની સક્રિય મદદ અને સમર્થનથી, સર સી.પી. પોતાની શાનદાર કારકિર્દીની શરૂઆત કરી - પ્રથમ ભારતીય વહીવટી સેવામાં વરિષ્ઠ અધિકારી તરીકે, પછી ભારતીય શિપિંગ કોર્પોરેશનના અધ્યક્ષ તરીકે અને છેવટે યુએન ઇન્ટરનેશનલ મેરીટાઇમ ઓર્ગેનાઇઝેશનના ઇતિહાસમાં સૌથી લાંબા સમય સુધી સેવા આપતા સેક્રેટરી જનરલ તરીકે.
એ લંડન સ્થિત યુએનની એકમાત્ર સંસ્થા છે અને તે સોળ વર્ષ દરમિયાન સર સી.પી. ત્યાં સેવા આપી રહી હતી કે શ્રી માતાજીએ સૌ પ્રથમ સહજ યોગ ધ્યાનને વિશ્વમાં રજૂ કરવાનું પોતાનું મિશન બનાવ્યું.
1. ^ સી.પી. શ્રીવાસ્તવ, 'લાલ બહાદુર શાસ્ત્રીઃ અ લાઈફ ઓફ ટ્રુથ ઇન પોલિટિક્સ' નવી દિલ્હી: ઓક્સફોર્ડ યુનિવર્સિટી પ્રેસ, 1995.