Obituary for Sir C.P. Srivastava

آگهی درگذشت سِر سی. پی. سریواستاوا

بازنشر شده از روزنامه The Hindu در تاریخ ۲۴ جولای ۲۰۱۳، هند

درگذشت مردی با لمس طلایی در دنیای دریانوردی -

نوشته: S. Anandan

دنیای دریانوردی با درگذشت سی. پی. سریواستاوا، دارنده نشان پادما ویبوشان و دبیرکل افتخاری بازنشسته سازمان بین‌المللی دریانوردی (IMO)، یکی از رهبران پیشگام و آینده‌نگر خود را از دست داد. او روز دوشنبه در شهر جنوا، ایتالیا، در سن ۹۳ سالگی درگذشت. از دکتر سریواستاوا دو دختر به یادگار مانده است. همسر او، نیرمالا دوی، بنیان‌گذار سهاجا یوگا، که تأثیر عمیقی بر آرمان‌ها و ارزش‌های زندگی او داشت، پیش از وی درگذشته بود.

دکتر سریواستاوا شخصیتی نهادساز و مدیر بین‌المللی با توانایی خارق‌العاده بود. اینکه او بدون رقیب برای چهار دوره متوالی به عنوان دبیرکل سازمان بین‌المللی دریانوردی انتخاب شد، از سال ۱۹۷۴ تا زمانی که داوطلبانه در ۳۱ دسامبر ۱۹۸۹ از سمت خود کناره‌گیری کرد، نشان‌دهنده محبوبیت، اعتبار و جایگاه بی‌طرفانه و اثرگذار او بود. او طولانی‌ترین دوره خدمت را در مقام دبیرکل این سازمان داشت و این رکورد همچنان پابرجاست.

پیش از آنکه در سطح بین‌المللی بدرخشد، دکتر سریواستاوا از افسران خدمات اداری هند (IAS)، ورودی سال ۱۹۴۹ از ایالت اوتار پرادش بود و همکاری نزدیکی با لال بهادر شاستری، وزیر وقت حمل‌ونقل هند، داشت.

زمانی که شاستری به عنوان نخست‌وزیر هند انتخاب شد، دکتر سریواستاوا نیز به دفتر نخست‌وزیری منتقل شد. او بخشی از هیئت همراه نخست‌وزیر در سفر تاریخی تاشکند در سال ۱۹۶۶ بود؛ جایی که شاستری معاهده مشهور عدم جنگ با پاکستان را امضا کرد و روز بعد به شکلی مرموز درگذشت. سال‌ها بعد، دکتر سریواستاوا کتاب زندگی‌نامه‌ای با عنوان «لال بهادر شاستری: زندگی‌ای بر پایه حقیقت در سیاست» نوشت.

با این حال، جهان او را بیشتر به عنوان مدیری برجسته می‌شناسد که نقش مهمی در تأسیس مؤسسات پیشگام آموزش دریانوردی مانند دانشگاه جهانی دریانوردی در سوئد و مؤسسه بین‌المللی حقوق دریانوردی در مالت داشت.

«نیرویی خیرخواه در سراسر هستی جاری است. هنگامی که با آن نیرو هماهنگ شوید، با قدرتی عظیم پیش می‌روید.»

– لائوتسه

او نیروی محرک پشت بسیاری از کنوانسیون‌ها و مقررات مهم دریایی بود که نقش بسزایی در ارتقای ایمنی خدمه، استانداردهای آموزشی بالا، امنیت در آب‌های آزاد، و همچنین ترویج فلسفه اقیانوس‌های پاک‌تر و کم‌آلوده‌تر داشتند. در دوران مدیریت او، سازمان بین‌المللی دریانوردی کنوانسیون‌های مهمی را توسعه داد و تصویب کرد، از جمله:

  • استانداردهای آموزش، گواهینامه و نگهبانی دریانوردان
  • جست‌وجو و نجات دریایی
  • سرکوب اقدامات غیرقانونی علیه ایمنی ناوبری دریایی
  • پروتکل سرکوب اقدامات غیرقانونی علیه سکوهای ثابت در فلات قاره

مجموعه‌ای از حوادث دریایی در اوایل دهه ۱۹۷۰ باعث شد او کنفرانسی تعیین‌کننده درباره ایمنی نفتکش‌ها و پیشگیری از آلودگی برگزار کند. در نتیجه، مقررات مهمی درباره طراحی و عملیات نفتکش‌ها در پروتکل ۱۹۷۸ سازمان بین‌المللی دریانوردی و کنوانسیون‌های مرتبط با ایمنی جان در دریا و پیشگیری از آلودگی کشتی‌ها گنجانده شد.

دکتر سریواستاوا پیش‌تر به عنوان مدیرعامل مؤسس شرکت کشتیرانی هند فعالیت کرده بود و در آنجا به مسائل رفاه و ایمنی خدمه پرداخت و شرکت نوپای مذکور را به حوزه حمل‌ونقل فله نیز گسترش داد. این تجربه به او امکان داد تا سازمان IMO را به سوی مسئولیت‌ها و نقش‌های گسترده‌تر هدایت کند. تحت رهبری او، این سازمان از نظر تعداد اعضا و گستره فعالیت رشد قابل توجهی داشت و از تصویر نخبه‌گرایانه پیشین فاصله گرفت تا کشورهای در حال توسعه را نیز در بر بگیرد؛ کشورهایی که امروز اکثریت اعضای سازمان را تشکیل می‌دهند.

بیورن کیرفوه، رئیس وقت دانشگاه جهانی دریانوردی، دکتر سریواستاوا را رهبری شایسته با مهارت‌های متقاعدسازی فوق‌العاده توصیف کرد و گفت:
«از شنیدن خبر درگذشت او بسیار متأسف شدیم. حدود دو سال پیش با او دیدار کردم و همین ماه از او دعوت کرده بودم تا در مراسم فارغ‌التحصیلی سی‌امین سالگرد دانشگاه حضور یابد. تأسیس دانشگاه هرگز آسان نبود. این به اعتبار او بازمی‌گردد که توانست اعضای شورای IMO و برنامه توسعه سازمان ملل را برای تأمین بودجه تأسیس آن متقاعد کند.»

پی. ام. آبراهام، دبیر پیشین وزارت حمل‌ونقل سطحی هند، او را رهبری خوش‌برخورد و آینده‌نگر توصیف کرد و خاطره‌ای نقل کرد:
«اولین بار زمانی او را دیدم که نماینده هند در جلسه شورای IMO بودم. او جلسات فنی را کاملاً بی‌طرفانه اداره می‌کرد. به یاد دارم روزی یکی از اعضا از دریافت نکردن دستور جلسه شکایت کرد. همه شگفت‌زده شدند وقتی دبیرکل از جایگاه خود پایین آمد، بابت این اشتباه عذرخواهی کرد و شخصاً نسخه‌ای از دستور جلسه را به او داد. این رفتار واقعاً تأثیرگذار بود.»

دکتر سریواستاوا حس شوخ‌طبعی دلنشینی نیز داشت. او اغلب با لبخند می‌گفت:
«در بسیاری از کشورها، مرا بیشتر به عنوان همسر نیرمالا می‌شناسند تا دبیرکل سازمان IMO»

او ترکیبی کم‌نظیر از فروتنی، دوراندیشی، قضاوت سنجیده، اراده و رهبری طبیعی بود. کِی. موهانداس، دبیر پیشین وزارت کشتیرانی هند، درباره او گفت:
«بسیار نادر است که فردی تا این حد سریع در سطح بین‌المللی مورد پذیرش قرار گیرد. او به خاطر کنوانسیون‌های مهم دریایی که تحت هدایتش برای ایمنی دریانوردان تدوین شد، در یادها خواهد ماند.»

نزدیک به ۷۰ کشور بالاترین افتخارات خود را به او اعطا کردند. از جمله افتخارات متعدد او، دریافت عنوان شوالیه افتخاری فرمانده نشان سنت مایکل و سنت جورج بود که توسط ملکه الیزابت دوم به او اعطا شد.