چهارمین کنفرانس جهانی سازمان ملل درباره زنان
گزیدهای از میزگرد بینمنطقهای پکن، سپتامبر ۱۹۹۵
چهارمین کنفرانس جهانی زنان که در سپتامبر ۱۹۹۵ در پکن، چین برگزار شد، نقطه اوج توافقهای سیاسی حاصل از سه کنفرانس جهانی پیشین درباره زنان و برابری جنسیتی بود. در این کنفرانس، ۱۸۹ کشور به اتفاق آرا «دستور کار پکن برای توانمندسازی زنان» را تصویب کردند؛ سندی که همچنان بهعنوان مهمترین سند سیاستگذاری جهانی در زمینه برابری جنسیتی شناخته میشود.
شری ماتاجی بهعنوان سخنران مهمان در این رویداد جهانی دعوت شد. او همواره دیدگاههای خود را درباره نقش زنان بهروشنی بیان میکرد. از نظر او، زنان نقشی به همان اندازه مهم و ارزشمند در جهان دارند که مردان، اما باید به جای تلاش برای شبیه شدن به مردان، بر ویژگیها و تواناییهای متمایز خود تکیه کنند. او معتقد بود برقراری تعادل صحیح میان زنان و مردان برای ساختن جامعهای پایدار و صلحآمیز ضروری است. به باور او، آنچه مورد نیاز است، پذیرش تفاوتها و احترام متقابل به توانمندیهای یکدیگر است. او بارها بر این نکته تأکید میکرد که زنان و مردان باید تعادلی درونی میان جنبههای ذاتی «مردانه» و «زنانه» وجود خود پیدا کنند. با این حال، عرصهای که زنان میتوانند بیشترین تأثیر را در آن ایجاد کنند، عرصه اجتماعی است.
شری ماتاجی هرگز خود را یک فعال سیاسی نمیدانست. چشمانداز او، تحول درونی زنان و مردان از طریق خودشناسی بود؛ تحولی که بهواسطه آن انسان به تعادلی طبیعی دست مییابد. او این دگرگونی درونی را کلید حل بسیاری از مشکلاتی میدانست که زنان در جهانی تحت سلطه نگرشهای مردمحور با آن روبهرو هستند.
«دانهها بهتنهایی نمیتوانند چیزی بیافرینند. این مادر زمین است که گلها، میوهها و دیگر نعمتها را پدید میآورد. به همین ترتیب، این زن است که کودک را به دنیا میآورد، او را پرورش میدهد و در نهایت شهروندان آینده را تربیت میکند. از این رو، زنان باید همانند مادر زمین، پایه و اساس تمام بشریت به شمار آیند.»
شری ماتاجی که هم در شرق و هم در غرب زندگی کرده و سفرهای گستردهای به نقاط مختلف جهان داشت، تفاوتهای موجود در نحوه برخورد با زنان را از نزدیک مشاهده کرده بود. هرچند او کمبود حقوق و فرصتهای اساسی برای بسیاری از زنان را به رسمیت میشناخت، اما آنچه بیش از همه موجب نگرانیاش میشد، کمبود احترام نسبت به زنان بود.
او معتقد بود زمانی که زنان و مردان ارزشهای وجودی خود و یکدیگر را بشناسند، چیزی که از نظر او از طریق خودشناسی حاصل میشود، هماهنگی واقعی در میان بشریت برقرار خواهد شد.
«بنابراین، اکنون وظیفه ماست که ارزش این نیروی عظیمی را که آفریدگار به ما بخشیده است درک کنیم. اما چه میبینیم؟ چه در شرق و چه در غرب، زنان هنوز نتوانستهاند عظمت واقعی خود را بهطور کامل متجلی سازند.»
بیتردید، شری ماتاجی از حقوق برابر زنان برای برخورداری از آموزش، اشتغال، محیطی امن برای زندگی و حمایتهای قانونی دفاع میکرد.
«من هرگز نمیگویم که تنها نقش زن در جامعه انسانی، مادری، فرزندآوری و پرورش کودکان، یا همسری و خواهری است. زنان حق کامل دارند که بهعنوان شریکانی برابر در تمام جنبههای زندگی مشارکت داشته باشند؛ از عرصههای اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و اقتصادی گرفته تا حوزههای مدیریتی و دیگر زمینهها... اما اگر مادر باشند، در قبال فرزندان خود و همچنین جامعه، مسئولیتی بزرگ بر عهده دارند.»
با این حال، شری ماتاجی باور داشت که عدم تعادل میان زنان و مردان تنها زمانی بهطور واقعی اصلاح خواهد شد که انسان به درون خود رجوع کند و اجازه دهد نیروی خودشناسی هدایتگر او باشد.
«آنچه ما نیاز داریم، تعادلی میان دو قطب افراطی است. ما به زنانی نیاز داریم که شریکانی برابر باشند، نه لزوماً مشابه مردان...
