શ્રી માતાજીએ સાધકોને સમજાવ્યું કે કેવી રીતે વ્યક્તિ ખરેખર શરીરમાં અથવા હાથ અને પગની આંગળીઓ જેવા હાથપગમાં સૂક્ષ્મ કેન્દ્રો (ચક્ર) અનુભવી શકે છે. આપણા માનવ માનસની સ્થિતિના આધારે, વ્યક્તિ ગરમ, ઠંડીથી લઈને શારીરિક કળતર અથવા ભારેપણું સુધીની વિવિધ સંવેદનાઓ અનુભવી શકે છે. તેઓએ ધીરજપૂર્વક આ દરેક સંવેદનાઓને ડીકોડ કરી જે સાધકોએ તેમની હાજરીમાં અનુભવેલી ચોક્કસ સમસ્યા માટે જે તેમને શારીરિક, માનસિક, ભાવનાત્મક અને આધ્યાત્મિક સ્તરે અસર કરતી હતી. તેમણે ધ્યાન દોર્યું કે આ યોગિક આધ્યાત્મિક અનુભવનું વિશ્વના વિવિધ ગ્રંથોમાં, ખાસ કરીને પવિત્ર કુરાનની કલમોમાં ખૂબ જ સારી રીતે વર્ણન કરવામાં આવ્યું છે.
કોઈ વ્યક્તિ ચક્રોને જ્યોતની માતૃભાષાના બંડલ અથવા તો કમળની પાંખડીઓ તરીકે જોઈ શકે છે. દરેક ચક્રમાં નર્વસ પ્લેક્સસમાં પેટા-પ્લેક્સસની સંખ્યાને અનુરૂપ પાંખડીઓની સંખ્યા અલગ હોય છે. ચેતા નાડીઓ આપણા શરીર અને મગજની અંદર માહિતીના પ્રવાહને નિયંત્રિત કરે છે. જે આપણા અસ્તિત્વના સુમેળભર્યા કાર્યને સરળ બનાવે છે. તેઓ આપણી તમામ શારીરિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક પ્રવૃત્તિઓનું મૂળ છે. આમ, દરેક ચક્ર અમુક શારીરિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક લક્ષણો સાથે સંકળાયેલું છે. જ્યારે આપણે માનસિક, ભાવનાત્મક અથવા શારીરિક સ્તરે વિકૃતિઓનો અનુભવ કરીએ છીએ તે આ ચક્રોમાં સૂક્ષ્મ અવરોધ અથવા અવરોધોને કારણે છે.
આપણી નર્વસ સિસ્ટમનું પેરિફેરલ વિસ્તરણ આપણા સૂક્ષ્મ શરીરના પેરિફેરલ વિસ્તરણ સાથે એકરુપ છે. જે કરોડરજ્જુની અંદરના ચક્રો અને આપણા હાથ અને પગના અનુરૂપ હાથપગ વચ્ચે એક-થી-એક સહસંબંધને સક્ષમ કરે છે. જો કોઈ વ્યક્તિ આપણા શરીરમાં આ સ્થાનો અને તેના અનુરૂપ સૂક્ષ્મ કેન્દ્રો (ચક્ર) નું યોગ્ય ડીકોડિંગ જાણે છે, તો વ્યક્તિ સરળતાથી વ્યક્તિના શારીરિક, માનસિક, ભાવનાત્મક અને આધ્યાત્મિક અસ્તિત્વમાં નિપુણતા મેળવી શકે છે. વ્યક્તિ હવે સંપૂર્ણ સાર્વત્રિક વાસ્તવિકતાથી અલગ નથી, પરંતુ આત્મજ્ઞાન દ્વારા અનુભવાયેલી વાસ્તવિકતાઓના ભ્રમથી પોતાને અલગ કરી શકે છે.
આપણી સૂક્ષ્મ પ્રણાલીના કેન્દ્રો માત્ર આપણી શારીરિક, માનસિક અને ભાવનાત્મક સુખાકારીનું નિયમન કરતા નથી, પણ આપણા વ્યક્તિત્વને ઘડવામાં પણ મદદ કરે છે. કોઈ તેમને આપણા વ્યક્તિત્વના લક્ષણોના ભંડાર તરીકે સમજી શકે છે. જેમ જેમ આપણે વિકસિત થઈએ છીએ, પરિપક્વ થઈએ છીએ અને વિકાસ કરીએ છીએ તેમ આ વ્યક્તિત્વ લક્ષણો આપણા જીવનમાં પ્રગટ થાય છે, કેટલીકવાર સભાનપણે અને ઘણીવાર અભાનપણે. કોઈને મદદ કરવા અથવા આપેલ પરિસ્થિતિમાં દયાળુ અથવા ઉદાર બનવા માટે તમને કેટલી વાર આવેગ મળ્યો છે તે વિષે વિચારો. આ લાગણીઓ ક્યાંથી આવે છે? ચીન અને ભારતમાં પ્રાચીન પૂર્વીય સંસ્કૃતિઓ, જે સૂક્ષ્મ પ્રણાલીના જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને જીવતી હતી, તેમના સમાજને ધર્મ પર આધ્યાત્મિક જીવનના ઉચ્ચ મૂલ્યો પર આધારિત હતી. પ્રાચીન સંસ્કૃત ભાષામાં ધર્મનો અર્થ થાય છે 'ન્યાયી આચાર સંહિતા', એક સંહિતા જે સાર્વત્રિક ભાવના સાથે સુસંગત છે. મુસાને આપવામાં આવેલી દસ આજ્ઞાઓ સાથે સમાંતર સામ્યતા દોરવામાં આવી શકે છે. વાસ્તવમાં, ઘણા પ્રાચીન વિશ્વના ધર્મો, સંસ્કૃતિઓ અને પરંપરાઓમાં આ સાર્વત્રિક આંતરિક આચાર સંહિતાનાં અન્ય ઉદાહરણો મળી શકે છે.
શ્રી માતાજી દ્વારા વહેંચાયેલા જ્ઞાનના આધારે નીચેના વિભાગો દરેક ચક્રની વિગત આપે છે અને સૂક્ષ્મ કેન્દ્રોના આદિમ સિદ્ધાંત પર આધારિત જન્મજાત વ્યક્તિત્વ લક્ષણોને પ્રકાશિત કરે છે. આ કેન્દ્રોના કેટલાક ગુણો આપણા જન્મના સમયથી જ આપણી માનવ જાગૃતિમાં પ્રગટ થાય છે. આ કેન્દ્રોના ઉચ્ચ સૂક્ષ્મ ગુણો કુંડલિની જાગૃતિ દ્વારા આપણા આત્મ-સાક્ષાત્કાર પછી સંપૂર્ણ રીતે પ્રગટ થાય છે.
વિવિધ કેન્દ્રોના આ સૂક્ષ્મ જ્ઞાનનો ઉપયોગ કરીને, આપણે આપણી જાતને આપણા જન્મજાત આધ્યાત્મિક સ્વભાવ અને આપણા સાથી મનુષ્યો સાથે સુમેળમાં રહેવામાં મદદ કરી શકીએ છીએ.
[1] અલ-કિયામા અથવા અલ-કિયામાહનો ઉલ્લેખ કરે છે, જેને કુરાનમાં પુનરુત્થાનના દિવસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.