Kasal at Kasarinlan
Ang Gulugod ng Pamilya at Lipunan
Ang kabataan at pagdadalaga ni Shri Mataji ay magkaugnay sa kapanganakan ng bagong Bansang Indian, at ang kanyang mga taon bilang isang asawa at batang ina ay naging katulad din nito.
Si Nirmala Salve, na kilala ngayon nang malawakan bilang Shri Mataji Nirmala Devi, ay ikinasal kay Chandrika Prasad Srivastava noong ika-7 ng Abril, 1947. Isandaan at dalawampu't siyam na araw ang lumipas, noong Agosto 14, sa hampas ng hatinggabi, naging malaya ang India.
Gaya ng isinalaysay ng nakababatang kapatid ni Shri Mataji na si H.P. Salve, magiliw na tinatawag na Babamama: "Sa panahon ng mga kaguluhang sektaryan (noong panahon ng paghahati noong 1947), may isang pagkakataon na may kumatok sa pinto. Nang buksan ito ni Nirmala, natagpuan niya ang isang babae at dalawang lalaki na nakatayo sa pasukan na labis na natatakot at kinakabahan. Sinabi nila kay Nirmala na sila ay mga refugee mula sa Pakistan, at dahil isa sa kanila ay Muslim, hinahabol sila ng mga Hindu, tinutugis gamit ang mga espadang hinugot. Kinupkop sila ni Nirmala nang walang alinlangan at itinago sila sa isang silid.

"Pagkalipas ng ilang sandali, may mga taong dumating na dala ang mga espadang hinugot," patuloy niya, "at sinabing may isang Muslim na nagtatago sa bahay. Tuwirang itinanggi ito ni Nirmala at niloko sila sa pagsasabing siya mismo ay isang matibay na Hindu, kaya paano niya mabibigyan ng proteksyon ang isang Muslim? Sa una ay hindi siya pinaniwalaan ng mga taong may hawak na espada, ngunit nakita nila ang malaking bindi sa kanyang noo, na simbolo ng isang babaeng Hindu na may asawa, kaya't umalis sila na kumbinsid…”[1]
Nangyari ang insidenteng ito habang buntis siya, at ipinanganak niya ang kanyang unang anak, si Kalpana, noong buwan ng Disyembre 1947. Noong ika-29 ng Enero, 1948, nakilala ni Shri Mataji si Mahatma Gandhi, na kinarga si Kalpana sa kanyang kandungan at sinabi, "Nepali (isang magiliw na bansag na ibinigay niya kay Shri Mataji), pareho ang porma mo, ngayon ikaw ay isa nang ina. Kailan mo sisimulan ang iyong gawaing espirituwal? Malaya na tayo ngayon, dapat mong simulan ang anumang nais mong gawin." Nakakalungkot, kinabukasan, pinaslang ng isang extremistang pampolitika si Mahatma Gandhi habang dumadalo siya sa gabi-gabing panalangin.
Noong 1948, napili ang asawa ni Shri Mataji na si Chandrika Prasad (kalaunan ay malawakang kilala bilang Sir C.P. Srivastava, ginawaran ng titulong pagkakabalyero ni Queen Elizabeth II noong 1990) para sa Indian Foreign Service at Indian Administration Service (I.A.S). Ayon sa payo ni Shri Mataji, pinili ni Sir C.P. na manatili sa I.A.S. at paglingkuran ang kanyang bansa mula sa loob ng mga hangganan nito. Sa panahong abala nitong unang mga taon ng kasal, ipinanganak ang kanilang ikalawang anak, si Sadhana, noong Pebrero 1950. Noong Mayo ng taong iyon, itinalaga si Sir C.P. sa Lucknow bilang isang city magistrate, at nanatili roon ang batang pamilya sa loob ng ilang panahon.
Sa huling bahagi ng 1951, pumunta si Sir C.P. sa Meerut bilang Additional District Magistrate. Ang bungalow para sa mga kawani ay matatagpuan sa isang malaking ari-arian at itinayo sa tradisyonal na istilong British. Si Shri Mataji, na mayroon na ngayong dalawang maliliit na anak, ay pinasibol ang lupa katabi ng bungalow. Sa tulong ng isang manggagawang bukid, kanyang ginawang isang napakabungang hardin ng gulay ang hindi ginagamit na lupa. Nagtanim siya ng gulay para gamitin sa bahay, at ibinenta ang labis upang dagdagan ang kita ng kanilang pamilya.
Sa kanyang mga alaala, naalala ni H.P. Salve, "Ang bukirin ni Shri Mataji ay itinuring na pinakamagandang bukirin sa distrito. Ang mga talong ay napakalaki na hindi ko na kayang buhatin. Gumawa siya ng napakalaking cauliflower, napakalaking kamatis, napakalaking pipino. Hindi kapani-paniwala kung paano niya nagawang gumawa ng ganoon kalaking mga gulay."
Noong 1953, lumipat sa Mumbai ang pamilya ni Shri Mataji nang itinalaga si Sir C.P. sa Directorate-General of Shipping (na kalaunan ay tatawaging Shipping Corporation of India). Naalala ni H.P. Salve ang mga magagandang bakasyon sa tag-init kasama si Shri Mataji at ang kanyang mga anak sa Pachmarhi, isang hill station malapit sa Chhindwara, sa gitnang India, isang lugar ng dakilang ganda na may sinaunang kuweba, talon, gubat, at wildlife. Gumugol din ng maraming oras si Shri Mataji at ang kanyang pamilya sa Nagpur, kung saan naninirahan ang marami sa kanyang mga kamag-anak.
Noong Linggo, ika-8 ng Pebrero 1955, ipinasok ng mga doktor sa ospital ang ama ni Shri Mataji. Isang linggo ang lumipas, nagtipon-tipon ang lahat ng kanyang mga anak sa paligid niya. Si Shri Mataji ay lubhang malapit sa kanyang ama at laging pinahahalagahan ang kanyang payo, lalo na sa mga bagay na espirituwal. Naalala ng kanyang kapatid na tinanong ng kanilang ama si Nirmala, "Natagpuan mo na ba ang paraan?" — na tumutukoy sa paraan ng pagbibigay ng en masse realization. Napapalibutan ng kanyang pamilya, pumanaw si Prasad Salve dalawang araw ang lumipas, noong Pebrero 17, 1955. Humanga si H.P. Salve na si Shri Mataji, "na napupuno ng maawaing luha kahit isa lamang pulubi ang kanyang nakikita, sa sandaling iyon ng matinding personal na pagkawala, tinipon niya ang buo niyang lakas ng loob at sinimulan ang pag-aayos para sa libing."