ਕੁੰਡਲਿਨੀ
ਪਿਆਰ ਦੀ ਵਿਕਾਸੀ ਤਾਕਤ
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾਜੀ ਦਾ ਜਨਮਜਾਤ ਆਤਮਿਕ ਅਨੁਭਵ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਜਾਗਰਨ ਦਾ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸੁੱਖਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਿੱਚ ਬਰੀਕ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਦਾ ਸਹਿਜ ਯੋਗ ਧਿਆਨ ਦੀ ਨੀਂਹ ਬਣਿਆ, ਜਿਸਨੂੰ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਫੈਲਾਇਆ। ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਪਰਮ ਗੁਰੁ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਵਜੋਂ ਉਹ ਵਿਸਥਾਰ ਨਾਲ ਵੇਰਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਗਰਭ ਰਚਨਾ ਦੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸਦਾ ਦਿਵਿਆ ਸਵਰੂਪ ਅਤੇ ਕਾਰਣ ਕਿ ਇਹ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਦਿਵਿਆ ਪਿਆਰ ਦੀ ਤਾਕਤ ਸਾਡੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਾ ਆਦਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਸੁਤੰਤਰ ਇੱਛਾ ਵਿੱਚ ਦਖਲ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ।
ਸਿਰਫ਼ ਸੱਚਾਈ ਦੇ ਪਰਮ ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਸਾਡੀ ਖ਼ਾਲਿਸ ਇੱਛਾ ਹੀ ਇਸ ਆਤਮਿਕ ਤਾਕਤ ਦੇ ਜਾਗਰਨ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਚੇਤਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੀ ਆਤਮ-ਸੱਖਾਤਕਾਰ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਹਰ ਮਨੁੱਖ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੁੱਖਮ, ਇਸਤ੍ਰੀ ਆਦਿ-ਰੂਪੀ ਆਤਮਿਕ ਊਰਜਾ ਦਾ ਰੂਪ ਸੈਕਰਮ ਹੱਡੀ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਅਧਾਰ ਤੇ ਵੱਡੀ ਤਿਕੋਣੀ ਹੱਡੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਇਸਤ੍ਰੀ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ ਕੁੰਡਲਿਤ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿੱਚ ਲਪੇਟੀ ਹੋਈ ਬੈਠੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਜਾਗਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਵਿਚੋਂ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਡੇ ਊਰਜਾ ਕੇਂਦਰਾਂ – ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੋਈ ਫੌਂਟਨੇਲ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਨਿਕਲਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਨਰਮ ਹਿੱਸਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਇਸ ਖੇਤਰ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਹਲਕੀ ਠੰਡੀ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਅਨੁਭਵ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਕਿਸੇ ਫੁਹਾਰੇ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲ ਰਹੀ ਹੋਵੇ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਫੌਂਟਨੇਲ ਨਾਮ ਪੁਰਾਣੇ ਫਰਾਂਸੀਸੀ ਸ਼ਬਦ fontanelle ਤੋਂ ਆਇਆ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਹੈ "ਛੋਟਾ ਫੁਹਾਰਾ"।
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੇ ਪਿਆਰ ਦੀ ਸਦੀਵੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਬਿੰਬ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦਾ ਸਰੋਤ ਹੈ। ਇਹ ਵਿਸ਼ਵ ਸ਼ਕਤੀ ਹੈ ਜੋ ਸੋਚਦੀ ਹੈ, ਸਮਝਦੀ ਹੈ, ਸਹਿਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਕੱਠੇ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਇਕ ਸੁਮੇਲਿਤ ਧਾਚੇ ਵਿੱਚ ਵਿਕਸਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟੇ ਪਰਮਾਣੂ ਕਣਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਇਕ ਕੋਸ਼ੀਕੀ ਜੀਵ ਰੂਪਾਂ ਤੱਕ।
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾਜੀ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਗਿਆਨ ਨੂੰ ਯੋਗ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਦੇ ਕੁਝ ਪੰਥਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਨਾਥ ਪੰਥੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸਭਿਆਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਪਹਲੂ ਬਾਰੇ ਕਾਫੀ ਸੰਦਰਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਦੇ ਅੰਤ ‘ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਤਿਕੋਣੀ ਹੱਡੀ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਸੰਦਰਭ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਜਿਸਨੂੰ "ਓਸ ਸੈਕਰਮ" ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਅਰਥ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ ਅਤੇ ਜੋ ਪੁਰਾਣੇ ਯੂਨਾਨੀ "ਹਾਇਰੋਨ ਓਸਟਿਓਨ" ਤੋਂ ਸਿੱਧੇ ਅਨੁਵਾਦ ਵਜੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਮਿਸਰੀ ਸਭਿਆਚਾਰ ਵਿੱਚ ਵੀ ਸੰਦਰਭ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਸ ਹੱਡੀ ਨੂੰ ਓਸਾਇਰਿਸ – ਪੁਨਰਜਨਮ ਅਤੇ ਖੇਤੀਬਾੜੀ ਦੇ ਦੇਵਤਾ – ਲਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਹੱਡੀ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਬਾਈਬਲ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਭਜਨ ਸਹਿਬ 34:20 ਵਿੱਚ: “ਉਹ ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਹੱਡੀਆਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵੀ ਨਹੀਂ ਟੁੱਟਦੀ।” ਕੈਡੂਸਿਅਸ, ਜੋ ਮੱਧਯੁਗੀਨ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਰਸਾਇਣ ਵਿਦਿਆ ਅਤੇ ਫਾਰਮੇਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਬਣਿਆ, ਦੋ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਡੰਡੇ ਉੱਤੇ ਸੱਤ ਵਾਰ ਘੁੰਮਦਿਆਂ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਕਲਾਕ੍ਰਿਤੀਆਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਸਵਾ ਤਿੰਨ ਘੁੰਮਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਰੂਪ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਇਹ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਭਰ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਬੇਸੁਧੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਸੁੱਖਮ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਮਾਰਗਦਰਸ਼ਿਤ ਹੁੰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾਜੀ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਲਤ ਧਾਰਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਸਪਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦਾ ਜਾਗਰਨ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਜਾਂ ਨੁਕਸਾਨਦਾਇਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਉਪਮਾ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਜਨਮਜਾਤ ਆਤਮਿਕ ਮਾਤਾ ਵਜੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜੋ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਸਫ਼ਰ ਵਿਚ, ਕਈ ਜਨਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਧੀਰਜ ਨਾਲ ਉਡੀਕਦੀ ਹੈ ਜਦ ਤੱਕ ਅਸੀਂ ਆਪਣੇ ਆਤਮ-ਸੱਖਾਤਕਾਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ। ਧਰਤੀ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕੁਦਰਤੀ ਜੀਵ ਜਾਤਿ ਵਿੱਚ ਇਹ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਮਾਂ ਆਪਣੇ ਬੱਚੇ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਬਲਕਿ, ਮਾਂ ਹੀ ਹੈ ਜੋ ਬੱਚੇ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਸਹਾਇਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੂਰੇ ਵਿਕਾਸੀ ਸਮਰੱਥਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਸਕੇ।
"ਬਿਨਾ ਰੂਪ ਪਰ ਪੂਰਨ, ਆਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੌਜੂਦ। ਨਿਸ਼ਬਦ ਅਤੇ ਅਸੀਮ, ਇਕੱਲਾ ਅਤੇ ਅਟੱਲ। ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ, ਪਰ ਕਦੇ ਨਾ ਥੱਕਣ ਵਾਲਾ। ਇਹ ਆਕਾਸ਼ ਹੇਠਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੀ ਮਾਤਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਇਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਇਸਨੂੰ ਤਾਓ ਕਹਿੰਦਾ ਹਾਂ।"
ਲਾਓ ਤ੍ਜ਼ੂ – ਤਾਓ ਤੇ ਚਿੰਗ
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਇਸ ਅਲੌਕਿਕ ਅਨੁਭਵ ਦਾ ਵਰਣਨ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਭਾਰਤੀ ਸੰਤਾਂ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਆਦਿ ਸ਼ੰਕਰਾਚਾਰਿਆ (700 ਈ.), ਕਬੀਰ (1400 ਈ.) ਅਤੇ ਗਿਆਨਦੇਵ (1200 ਈ.) ਆਦਿ।
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀ ਊਰਜਾ ਆਮ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸੁੱਤੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਆਤਮ-ਸੱਖਾਤਕਾਰ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਇਸ ਊਰਜਾ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣਾ ਹੈ ਤਾਂ ਜੋ ਇਸ ਦੀਆਂ ਗੁਣਵੱਤਾਵਾਂ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋ ਸਕਣ। ਇਹ ਸਾਡੀ ਖ਼ਾਲਿਸ ਇੱਛਾ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਦੁਆਰਾ ਜਗਾਈ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ – ਆਪਣੇ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ, ਆਪਣੇ ਆਤਮਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਦੀ ਇੱਛਾ। ਸਾਡਾ ਅਸਲੀ ਸਰੂਪ ਅਕਸਰ ਸਾਡੇ ਆਪਣੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਨਾਲੋਂ ਲੁਕਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਇਹ ਸਵੈਭਾਵਿਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਧਿਆਨ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਾਡਾ ਖ਼ਾਲਿਸ ਆਤਮਾ ਸਾਡੇ ਨਿਸ਼ਬਦ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਗਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚਾਰਾਂ ਅਤੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋ ਕੇ ਉਸ ਖ਼ਾਲਿਸ ਆਨੰਦ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਦਾ ਅਨੁਭਵ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਾਂ ਜੋ ਸਦੀਵ ਹੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
"ਮਾਇਾਵਾਦ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ... ਮੈਂ ਮਨ ਦੇ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਦਸਵਾਂ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀ ਕੁੰਡਲਿਤ ਊਰਜਾ ਦੇ ਚੱਕਰ ਖੁਲ੍ਹ ਗਏ ਹਨ, ਅਤੇ ਮੈਂ ਨਿਡਰ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪ੍ਰਭੂ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਹਾਂ।"
ਸੰਤ ਕਬੀਰ
ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੁੱਖਮ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ‘ਤੇ ਮਹਿਸੂਸ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਭੌਤਿਕ ਪੱਧਰ ‘ਤੇ ਕੇਂਦਰੀ ਨਰਵ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਵਜੋਂ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਉੱਠਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਸਾਡੇ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਨਾਲੋਂ ਸੰਬੰਧਤ ਮੁੱਖ ਨਰਵ ਪਲੇਕਸਸਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦੀ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀ ਮਾਤਾਜੀ ਨੇ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਸਾਡੀ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਨੂੰ ਇੱਕ ਰੱਸੀ ਵਾਂਗ ਕਲਪਨਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਲੱਖਾਂ ਤਾਰਾ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਆਪਣਾ ਆਤਮ-ਸੱਖਾਤਕਾਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਜਾਂ ਦੋ ਤਾਰ ਚੱਕਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘ ਕੇ ਸਿਰ ਦੇ ਸਹਸਰਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ। ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਧਿਆਨ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਤੇ ਹੋਰ ਤਾਰਾਂ ਕੁੰਡਲਿਨੀ ਦੀਆਂ ਉੱਠਦੀਆਂ ਹਨ, ਸਾਡੇ ਧਿਆਨ ਦੇ ਅਨੁਭਵ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ, ਜੋ ਹੋਰ ਵੀ ਡੂੰਘਾ, ਗਹਿਰਾ ਅਤੇ ਆਨੰਦਮਈ ਬਣਦਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।